Waarheid komt niet voor in het rijtje van zeven klassieke deugden. Vreemd eigenlijk. Het spreken van de waarheid, het zoeken van waarheid, niet liegen, geen vals getuigenis afleggen, het lijkt mij een deugd.
“In oorlogen sneuvelt de waarheid als eerste”. Ook nu weer. Partijen proberen je ervan te overtuigen dat hun kijk op de zaak waarheid is. Oorlog is daarom ook een propaganda oorlog. Denk aan Trump die zijn ‘waarheden’ en alternatieve feiten verspreid op zijn eigen social media kanaal Truth (!) Social.
Hoe weet je nu of iets waar is. Bestaat de waarheid eigenlijk wel? Is er een universele waarheid, die voor alle mensen geldt of is waarheid relatief? Waarheid verandert in elk geval wel. Wat we vroeger voor waar hielden dat vinden we nu niet altijd waar meer. De aarde is niet plat weten we nu. Denk aan slavernij. Of vrouwenrechten.
Hoe weet je of iets waar is? De feiten, de naakte feiten spreken de waarheid. Dat zou je denken, maar toch zijn er mensen die zelfs de feiten niet onder ogen willen zien en zo de waarheid van klimaatverandering weerspreken. Onafhankelijk onderzoek is belangrijk om de waarheid boven tafel te krijgen. Denk aan de Epstein files.
In de Bijbel heeft waarheid met God te maken. Waarheid is een eigenschap van God. Jezus zegt zelfs dat hij de waarheid ís. Waarheid heeft in de Bijbel met betrouwbaarheid te maken. Met waarachtigheid.
Er is een verschil tussen waar en waarachtig. Eli Wiesel (hij was een Joods-Amerikaanse schrijver, overleefde Auschwitz en Buchenwald en ontving 1986 de nobelprijs voor de vrede) omschrijft dat heel mooi:
Want sommige dingen gebeuren wel,
maar zijn niet waar,
en andere dingen zijn waar,
hoewel ze nooit gebeurd zijn.
Afbeelding: Deze foto heeft Jaap in 2011 gemaakt in Parijs. Rue des 5 diamants, street art van Speedy Graphito